Donderdag 10 december

Lesbos is een prachtig eiland. Bergen, slingerwegen, flamingo's, oude doorkijkstraatjes en water. Om 07.35 rij ik in de witte jeep langs de kust. Eerst de 2 rode crash-rugzakken en de diensttelefoon ophalen bij hotel Panzolinos. Als ik de bocht doorga en ineens de zee voor me zie liggen zie ik de schuimkoppen al. Het waait hard, het is guur. Snel de tassen ophalen in ons apotheekje beneden in de kelder van het hotel en door naar de medische poststukje verderop. Daar doet Reina, een huisarts de deur voor mij open. Zij is haar dirt-road dienst om 07.00 begonnen. Afspraak is dat zij de sleutel komt brengen voor de dienst op de post die om 08.00 van start gaat. Stel dat zij in de uur van 7- 8 in de post moeten zijn, dan hebben ze als dirtroad team de sleutel nodig. Maar vanaf nu ben ik daar. Reina gaat na een kop koffie weer de weg op. Als ze een boot ziet dan hoor ik het. Ik doe de heather aan. Wat een heerlijk apparaat. De waterkoker overigens ook! Oploskoffie went zeer snel. Ik geniet ervan. Ik begin met opruimen. Dat is hier wel nodig. Of ben ik te kritisch? ;-) ik moet hardop lachen. Mijn vriendinnen moesten dit zien. Na ja....jullie lezen het nu. Ik kan me niet beheersen. Maar als verbanden zalfjes en intubatiemateriaal door elkaar gehusseld liggen dan word ik onrustig. Irritant, maar het gebeurt....

De opruimwoede is van korte duur.

De telefoon gaat en 1 minuut later spoel ik mijn tweede kop koffie door het gootsteentje in de minikeuken. Jas aan, rugzakje op. Ik gris nog een paar sokken en joggingbroeken mee en dan rijdt Thijmen voor. Ook huisarts net als Reina. Hij neemt me mee de dirt road op. Het waait nog weer harder dan 1,5 uur ervoor. Thijmen vertelt dat er 2 boten aankomen. Reina staat bij white chapel en wij gaan weer naar dezelfde plek als gister. Rob (politie agent) staat daar op de uitkijk met Jan-Ernst. Ze proberen de aandacht van de boot te trekken in de hoop dat hjn motor het nog doet en ze enigszins gericht kunnen sturen om op een gunstig punt aan wal te komen. We stoppen op het uitzichtpunt en helpen wapperen met emergency blankets, die schitteren en glimmen goed. Het bootje is nog aardig ver weg, we proberen in te schatten waar het ergens aan land zal komen. Als ze er bijna zijn stappen we in de auto en rijden een stuk verder. Nu zien we waar ze aankomen. De noorse crew is er ook al. We rennen de laatste meters langs de kust, want rotsen belemmeren de doorgang voor onze jeeps

Super verkleumd, alleen mannen en vrouwen. Geen kinderen, geen gezinnen. Het zijn marrokanen, die van ver al roepen "Syria, Syria".... ze schreeuwen en fluiten en huilen. Ze zijn veel luidruchtiger dan de groep mensen van de vorige dag. Onze bootmannen staan in wetsuits klaar. Er zijn een aantal vrouwen onwel, ze kunnen niet uit de boot komen en de boot bereikt het strand net niet helemaal. Er is wat paniek om een vrouw die slap over de rand hangt. Rob draagt haar de laatste 10 meter en ik krijg haar aangereikt. Om ons heen gehuil en onrust. We zien dat de boot ogenblikkelijk door een handvol mannen wordt lekgeprikt met zakmessen...niemand kan hun terugstoppen in de boot en terugsturen de zee op....dat is de gedachte.

De vrouw heeft een voor mij onverstaanbare naam maar ik zie aan haar oogbewegingen en geknipper dat er een hoop emotie achter het onwel zijn zit. Ze is kletsnat en rilt van de kou. Terwijl ik met haar bezig ben praat ik met een man naast me die toekijkt wat ik doe en of ik wel iets doe....De vrouwen hebben allemaal op de bodem van de boot gelegen in een flinke laag water. Waarom? Hij vertelt (praten gaat met handen, voeten en gebaren) : voor bescherming. De turkse kustwacht heeft met rubberen kogels op hun geschoten en bleef bij vertrek een tijdje driftig om hun heen varen zodat ze water maakten. Iedereen uit deze boot heeft 800 euro betaald, maar omdat ze niet wilden instappen vanwege de harde wind werden ze bedreigd en gedwarsboomd. Ze hadden al 3 dagen in de bossen gebivakkeerd, zonder eten en met weinig water. Ik omhels de natte vrouw en vertel haar dat ze voor nu veilig is en dat ik haar ga opwarmen. Als ik haar natte rokken en broeken uitdoe en in een emergency blanket wikkel en tegen haar blijf praten doet ze haar ogen open. Ik stop een dextro in haar mond droge sokken en op de rotsen zitten. Een jonge man valt over de rotsen tijdens zijn vreugdedans. Ook een deken en droge sokken. Blijf maar even zitten. De noorse seh-pleeg gebaart me te komen bij een jonge man die zegt dat zijn schouder uit de kom is. Ik kijk en voel; geen luxatie en ik vermoed geen fracturen. Ook deze man is verkleumd. Hij kan zijn armen en benen nauwelijks bewegen. Ik wrijf hem droog en warm met de handdoek die ik op t laatst in mn rugzak had gestopt. Ik wikkel hem in een deken en leg uit dat ik hem meeneem naar mijn jeep en dat we in de medische post verder kijken naar zijn arm. 2 vrienden in onze kielzog. Bij de jeep geef ik hem droge kleren. Gelukkig ligt er nog wat in de auto. Ik draai me netjes om en loop terug; er ligt nog een lijvige man met een zeer been. Zijn knie is wat dik. Thijmen is met een andere man bezig die ook niet meer kan lopen. We spreken af dat we ze meenemen naar de post voor verder onderzoek. Ik hijs de man omhoog en help hem naar de jeep. Hij leunt zwaar. Maar niemand heeft verder de handen vrij dus niet piepen, dit gaan we doen samen. Meter voor meter. We passeren doorweekte huilende jongens met natte tassen. Gelukkig zijn de noren ook met veel auto's. Bijna iedereen kan worden vervoerd. Een paar jongens moeten lopen maar we laten weten dat we ze komen halen.

Vlakbij de post zien we het vuur van het noorse kamp al. Er wordt weer thee geschonken en kleding uitgedeeld. 3 mannen nemen wij mee de post in terwijl het ritueel van gister zich herhaald als we over straat lopen. Mensen grijpen mijn hand, huilen, lachen en ontdoen zich van natte kleding. 

In de post kijkt Thijmen naar de man met het zere been, Reina naar de man met de zere knie en ik naar de man met de pijnlijke schouder. Ik zet hem onder de heather zodat hij opwarmt. Ik zie hem ontspannen en geef hem paracetamol. En warme thee. Hij stopt niet met knikken. Als hij ontspant kan ik hem goed onderzoeken. Ik geef hem een mitella. Denk dat het een spierkwestie is. De twee andere mannen worden door de ambulance gehaald. Er wordt toch gedacht aan een tibia fractuur en een knie letsel. Een ambulancerit heeft heel wat voeten in aarde. Duurt een uur voordat ze ingeladen zijn. Papierwinkel.....en de grieken hebben geen haast. In dat uur heb ik tijd om thee uit te delen en op straat mensen te helpen in de bus te stappen naar kamp Oxy. Wat een schouwspel.....ik kijk naar een jonge kerel die wat achteraf is gaan staan. De emergency blanket steekt aan alle kanten onder zijn kleren uit. Hij heeft ook een paar stukken in zijn schoenen gestopt. Ineens zie Muhammed voor me en Basel. De twee syrische jongens die in Apeldoorn onze vrienden zijn geworden. Het komt volop binnen, zij hebben dit scenario meegemaakt. De jongen staat met een nat gezicht en ik voel aan dat het niet alleen zeewater is. Hij rilt en lijkt versteend. Ik haast me de medische post in en zoek een paar dikke sokken en schoenen. Als ik terugkom staat hij er nog net zo. Wat kan ik meer doen dan dit....? Ik loods hem naar het vuur en wrijf zijn voeten droog. Een noorse vrijwilligster komt met thee. Hij laat nog steeds zijn tranen lopen. Ik doe twee warme handen rond zijn gezicht en wil wat zeggen, maar ik weet het niet meer....wat zeg ik nu. Iets wat op mijn hart ligt, maar ik weet het niet meer....ik kijk weg en voel zijn hand om de mijne. Niks zeggen is wel okay....

Overal op straat ligt plastic, vieze kleding, natte kleding, tassen, dekens. Een vrouw komt voorbij lopen en ziet mij...ze zegt: we do what we can, what is within our possibility....wat een gezichtsuitdrukking kan vertellen. 

Het is inmiddels 14.00. De bus is vertrokken richting kamp oxy, waar de registratie van al deze mannen zal plaatsvinden. Waar zullen ze zijn over een week, als ik weer thuis ben? Geen schijn van kans die marokkanen zegt een medic van MSF en hij stee, t een sigaret op. Ik reageer niet. Weet weer niet wat ik zeggen moet....gaat goed met mijn verbale vermogens :-(

De middag is rommelig in de medische post. Hulpverleners lopen in en uit. Ik maak een praatje met Tom, een engelse foto-journalist. Jonge knul die hier al even rondloopt en de wereld deze misere laat zien. Tenminste...zien wij wat we moeten zien? Dat mensenleed zo ongrijpbaar is. Maar ook dat mensen elkaar zo kunnen raken. In negatieve maar ook positieve zin. 

We kneuteren de verdere middag door. Beetje opruimen. In de jeep naar centrum; pinnen, boodschapje doen. Prachtig uitzicht op de brug vlak na de supermarkt. De grieken zijn aardig. Als ze mijn hesje zien knikken ze of steken een duim omhoog.

Ik maak nog even in mijn uppie een ritje over de dirtroad. Tijd genoeg voor de meeting van medische team en algemene team. Op de plek waar de boot was aangekomen zie ik alleen nog resten van de rubberboot en losse kledingstukken. De zwemvesten zijn opgeruimd en vast en zeker naar de enorme zwemvestberg gebracht aan het begin van de dirtroad. De motor van de boot is allang weg. Damiaen heeft verteld dat deze minuten nadat alle mensen van de aankomstplek zijn verdwenen, wordt oogeoikt door een handelaar. De motoren zijn geliefd; worden verpatst. En als er sprake is van een houten bootje wordt de hele zwik gestript....zsm. Wat overblijft is zooi...wie voelt zich geroepen te ruimen?

Na de vergadering gaan we met de hele club eten in het gezellige centrum van Molyvos, alwaar het leven doorgaat...maar niet gewoon doorgaat. De bevolking is getroffen. Toerisme van afgelopen zomer was niet als voorheen. Omzet voor alle winkels en restaurants  is afgenomen. Als BRF (boat refugee foundation) oftwel stichting bootvluchteling probeert telkens ergens anders te eten, want we zijn met een hele grote groep en dat is voor de omzet fijn! De restaurants houden elkaar in de gaten en sloven zich uit. Ze rennen en vliegen, we hoeven maar op te kijken of ze staan naast onze tafel. Sommige eigenaren geven ook lokale bevolking eten en kerstpakketten, want de werkeloosheid is ook toegenomen met het rap dalende toerisme. 

Het eten is erg lekker. Gezelschap gezellig. Beide divers, genieten dus. En ergens zit er euforie in mijn lijf en hoofd. Maar er knaagt ook een gevoel van onmacht en triestheid. Maar dat wist ik van tevoren......toch? Het is alleen allemaal zo echt, zo waar. 

In het appartement zetten we de airco op warm blazen. Wat een luxe, die miezerige douchestraal ook! Alien en ik praten nog wat. Voor de derde keer vandaag weet ik niet goed wat ik moet zeggen. Ik kom niet veel verder dan geijkte praat. Maar ik voel meer...bidden dan maar, dan weet ik wel wat ik moet zeggen.